Çocukla birlikte kitap okumak, çoğu ebeveynin önemini bildiği ama günlük telaş içinde sık sık ertelediği bir alışkanlıktır. Oysa kitap okuma saati, yalnızca kelime dağarcığını ve hayal gücünü besleyen bir etkinlik değil; aynı zamanda gün içinde çocuğunuzla kurduğunuz en sakin ve güvenli bağ anlarından biridir. Bu saati keyifli hale getirmenin sırrı, onu bir performansa ya da zorunlu bir ödeve dönüştürmemekten geçer.
Birçok aile okuma saatini "bugün kaç sayfa bitirdik" yarışına çevirdiğinde, çocuk için kitap kısa sürede sıkıcı bir göreve dönüşür. Hâlbuki amaç sayfa sayısı değil, paylaşılan keyiftir. Çocuğun aynı kitabı defalarca dinlemek istemesi, bir resmin üzerinde uzun uzun durması ya da hikâyenin ortasında soru sorması engellenmesi gereken davranışlar değil, tam tersine teşvik edilmesi gereken merak işaretleridir.
Doğru Ortamı Hazırlamak
Keyifli bir okuma saati için pahalı materyallere değil, küçük bir rituele ihtiyaç vardır. Evde sadece okumaya ayrılmış rahat bir köşe oluşturmak, çocuğun zihninde bu saati özel bir anla eşleştirmesini sağlar. Yastıklar, yumuşak bir battaniye ve göz yormayan bir ışık çoğu zaman yeterlidir. Televizyonun kapalı, telefonun uzakta olması ise dikkatin dağılmadan tek bir etkinliğe yönelmesine yardımcı olur.
Okuma saatini günün belirli bir dilimine sabitlemek de etkilidir. Özellikle uyku öncesi yapılan okuma, hem güne sakin bir kapanış sağlar hem de çocuğun uyku düzenini olumlu etkiler. Önemli olan saatin dakikası değil, düzenli ve tahmin edilebilir olmasıdır.
Hikâyeyi Birlikte Canlandırmak
Kitabı düz bir tonla baştan sona okumak yerine sesinizi karakterlere göre değiştirmek, hikâyeyi anında daha çekici kılar. Kurdun kalın sesi, kuşun ince cıvıltısı ya da dev bir karakterin yavaş konuşması çocuğun dikkatini canlı tutar. Bu küçük tiyatro, ebeveynin de okuma saatinden keyif almasını sağlar.
Çocuğu dinleyici olmaktan çıkarıp hikâyenin parçası haline getirmek için şu yaklaşımları deneyebilirsiniz:
- Sayfayı çevirmeden önce "sence şimdi ne olacak?" diye sorarak tahmin yürütmesini isteyin.
- Resimlerdeki ayrıntıları birlikte sayın, renkleri ve nesneleri adlandırın.
- Hikâyedeki bir karaktere çocuğunuzun adını ya da onun sevdiği bir oyuncağı ekleyin.
- Kitap bittiğinde "en çok hangi bölümü sevdin?" sorusuyla kısa bir sohbet başlatın.
Yaşa ve İlgiye Göre Seçim Yapmak
Keyifli okumanın bir diğer anahtarı, kitabı çocuğun yaşına ve ilgisine göre seçmektir. Çok küçük çocuklar için kalın sayfalı, az metinli ve büyük resimli kitaplar idealdir. Okul öncesi dönemde tekrar eden cümleler ve kafiyeli metinler çocuğun katılımını kolaylaştırır. Daha büyük çocuklar ise kendi seçtikleri konulara, örneğin uzaya, hayvanlara ya da maceraya yöneldiğinde okumaya çok daha istekli olur.
Çocuğa seçim hakkı tanımak, okumayı dayatılan bir etkinlik olmaktan çıkarır. Kütüphaneden ya da raftan kitabı kendisinin seçmesine izin vermek, kontrol duygusunu ve sahiplenmeyi güçlendirir. Bazı günler aynı kitabı tekrar istemesi gayet doğaldır; tanıdık bir hikâye çocuğa güven verir.
Baskı Yapmadan Süreklilik Sağlamak
Her çocuk her gün aynı isteklilikte olmayabilir. Yorgun, huysuz ya da oyuna dalmış bir çocuğu zorla oturtmak okumayı olumsuz bir anıyla eşleştirir. Böyle günlerde tek bir kısa hikâye bile yeterlidir. Önemli olan, okuma saatinin sevgiyle anılan, beklenen bir alışkanlığa dönüşmesidir. Siz kendi okuma keyfinizi gösterdikçe, çocuk için kitaplar zamanla zorunluluk değil, paylaşılan mutlu bir an haline gelecektir.
